3-9 Eylül Halk Sağlığı Haftası kapsamında bu yıl da koruyucu sağlık hizmetleri, erken tanı, sağlıklı yaşam ve doğru sağlık bilgisine erişim konularında farkındalık oluşturuluyor. Sağlık Bakanlığının 2026 yılı Halk Sağlığı Haftası yaklaşımında vatandaşların sağlıklarını korumaları, riskleri erken fark etmeleri ve ihtiyaç duyduklarında birinci basamak sağlık hizmetlerinden yararlanmaları öne çıkarılıyor.
Halk Sağlığı Haftası kapsamında görüşlerine başvurduğumuz Afyonkarahisar Sağlık Bilimleri Üniversitesi (AFSÜ) Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Kadriye Avcı, halk sağlığının yalnızca hastalıkların tedavisiyle sınırlı olmadığını, bireylerin ve toplumun sağlığını korumaya ve geliştirmeye yönelik geniş bir alanı kapsadığını belirtti.
Hastalıkların ortaya çıkmadan önlenmesinin yaşam kalitesinin artırılması açısından büyük önem taşıdığını vurgulayan Prof. Dr. Avcı, Sağlık Müdürlükleri bünyesinde hizmet veren KETEM'lerde kanser taramaları; Sağlıklı Hayat Merkezlerinde diyetisyen, fizyoterapist ve psikolog desteği; Aile Sağlığı Merkezlerinde ise aşılama ve ana çocuk sağlığı hizmetlerinin ücretsiz olarak sunulduğunu belirterek vatandaşlarımızın bu sağlık hizmetlerinden yararlanması çağrısında bulundu.
Halk Sağlığı Haftası temalarından “Bilgiyi Sorgula, Kaynağı Doğrula, Sağlığını Aşı ile Koru” kapsamında sosyal medyada karşılaşılan sağlık bilgilerinin güvenilir kaynaklardan doğrulanmasına dikkat çeken Prof. Dr. Avcı, sağlıkla ilgili kararların bilimsel ve güvenilir bilgilere dayandırılması gerektiğini de vurguladı.
Prof. Dr. Kadriye Avcı ile halk sağlığı, koruyucu sağlık hizmetleri ve doğru sağlık bilgisine erişim üzerine gerçekleştirdiğimiz röportajın tamamı şöyle:
İl Sağlık Müdürlüğü: Halk sağlığı nedir ve neden hepimizi ilgilendiriyor?
Prof. Dr. Kadriye Avcı: Halk sağlığı, sağlığı korumayı ve geliştirmeyi hedefleyen bir bilim dalı, aynı zamanda uygulama alanıdır. Halk sağlığı hem bireylerin hem toplumun sağlığını geliştirmeyi hedefler, sağlığını korur ve çok geniş bir kapsam alanı vardır. Bu nedenle kritik öneme sahiptir. Halk sağlığının kapsamına bakarsak; çok geniş kapsamlı demiştik. Neler var içinde? Bulaşıcı hastalıklar en başta. Bulaşıcı hastalıklardan ne anlıyoruz? Özellikle salgın gibi hastalıklar. Aşılama hizmetleri de bu kapsamda yer alıyor. Bunun dışında bulaşıcı olmayan hastalıklar; kanserlerden korunma, bunun yanında hipertansiyon, diyabet gibi kronik hastalıkların takibi ve korunması yine halk sağlığı kapsamı içinde. Ana çocuk sağlığı hizmetleri, işçi sağlığı hizmetleri yine halk sağlığı alanında verilen hizmetler. Bunun yanında işçi sağlığı hizmetleri, sağlık araştırmaları, sağlık politikaları da halk sağlığı çerçevesinde verilen hizmetlerden bazılarıdır.
İl Sağlık Müdürlüğü: Hastalık ortaya çıkmadan önlemek, sağlığımızı korumak neden önemli?
Prof. Dr. Kadriye Avcı: Hepimiz sağlıklı olmak istiyoruz ama maalesef hastalanınca bunun kıymetini anlıyoruz. Halk sağlığının temel amacı, hastalık ortaya çıkmadan hastalıkları önlemek. Biz hastalıkları eğer önlersek hastalıklardan korunursak ne olur? Öncelikle kişilerin ve toplumun yaşam kalitesi artar, yaşam ömürleri artar. Bunun yanında kişilerin bu hasta oldukları dönemde iş gücü kayıpları önlenir. Korunma her zaman tedaviden daha ucuzdur. Korunma ülkemizde de ücretsiz olarak verilen hizmetlerdir ve herkese eşit olarak verilen hizmetlerdir. Bu nedenle her zaman korunma tedaviden önemlidir.
İl Sağlık Müdürlüğü: Bu seneki Sağlık Bakanlığının Halk Sağlığı Haftası temalarından bir tanesi de 'Bilgiyi Sorgula, Kaynağı Doğrula'. Buradan ne anlamamız lazım? İnfodemi nedir? Yanlış sağlık bilgisinden nasıl korunabiliriz?
Prof. Dr. Kadriye Avcı: Bu seneki Halk Sağlığı temalarından gerçekten çok önemli, çok güncel olan bir konu bu. Öncelikle infodemi kavramına bakarsak, bu kavram COVID salgını döneminde ortaya atılmış bir kavram. Hatırlarsanız o dönemde salgınlarla ilgili, aşılarla ilgili özellikle sosyal medyada çok fazla bilgi dolaşıyordu ve insanlar bu doğru bilgileri yanlış bilgilerden ayırt edemiyordu. Bu nedenle infodemi kavramı o dönem ortaya çıkmış ve hâlâ da sosyal medyada sağlık bilgilerinde bu kavram kullanılmakta. Yani doğru bilgiyi yanlış bilgiden ayırmakta maalesef vatandaşlarımız her zaman güçlük çekmekteler. Ülke olarak biz sosyal medyayı çok fazla kullanıyoruz. Kullanım süresine göre baktığımızda biz dünyada en fazla kullanan ilk 10 ülke arasındayız. Sağlık bilgisi araştırmak için de çok fazla kullanılıyor ülkemizde sosyal medya. Bu kadar çok kullanılıyor ama nelere dikkat etmek lazım? Doğru bilgiyi yanlış bilgiden nasıl ayırt edecek vatandaşlarımız? Öncelikle paylaşımı yapan kişilere ve kurumlara dikkat etmeleri lazım. İlk baktıkları kurum ya da en önemli kurumlar diyelim, doğruluğundan emin olduğumuz kurumlar Sağlık Bakanlıkları, Sağlık Müdürlükleri, üniversiteler gibi resmi kurumlar. Bunun dışında bireysel paylaşımlara baktığımızda hekimler ve sağlık çalışanlarının paylaşımlarına dikkat etmeleri lazım. Bir kişi sağlıkla ilgili bir alanda uzman olsa bile bu paylaştığı bilgi gerçekten güncel mi, bir kaynağa dayanıyor mu, mutlaka buna dikkat etmeleri gerekiyor. Bunun dışında maalesef günümüzde popüler kişiler de çok fazla sağlıkla ilgili bilgi paylaşmakta. Özellikle bunlara dikkat etmesi gerekiyor vatandaşlarımızın. Kişinin popüler olması, bu bilgiyi yayması ya da kendi kullanıp kendinin belirli bir sonuç elde etmesi bu bilginin doğru olduğunu göstermiyor. Bu konuda dikkat etmeleri gereken başka bir husus da her ne kadar sağlık çalışanı, hatta hekim bile olsa bir sağlık kurumuna başvurmadan sağlıkla ilgili hiçbir tavsiyeyi sosyal medya platformları üstünden almamaları kesinlikle gerekiyor. Bunun dışında özellikle çok ciddi konular, mesela salgın gibi, aşılama gibi konularda mutlaka Sağlık Bakanlığı gibi resmi kurumların sosyal medya hesaplarını dikkate almaları gerekiyor.
İl Sağlık Müdürlüğü: Halkımızın kendi sağlığını koruması için hangi resmi kurum ya da hangi sağlık merkezlerine başvurmasını ve buradaki ücretsiz hizmetlerden nasıl faydalanmasını tavsiye edersiniz?
Prof. Dr. Kadriye Avcı: Halk sağlığında korunma her zaman önemli dedik ve ülkemizde koruyucu sağlık hizmetleri az önce belirttiğiniz gibi ücretsiz olarak verilmekte. Bunlar hangi hizmetler, onlara bakarsak; KETEM'lerde kanser taramaları ücretsiz olarak verilmekte. Sağlıklı Hayat Merkezlerimizde diyetisyen, fizyoterapist, psikolog desteğini alabilirler. Bunun dışında Aile Sağlığı Merkezlerinde de ana çocuk sağlığı hizmetlerini ve aşılama hizmetlerini yine ücretsiz olarak alabilmekteler. Son olarak hastalıklardan korunma tedaviden daha önemli, daha ucuz dedik, daha kolay dedik ve ülkemizde de çok şanslıyız, bütün bu hizmetler ücretsiz olarak verilmekte ve vatandaşlarımızın bu hizmetleri almalarını bekliyoruz.
İl Sağlık Müdürlüğü: Verdiğiniz değerli bilgilerden dolayı teşekkür ediyoruz.
Prof. Dr. Kadriye Avcı: Rica ederim.